سوگ و داغدیدگی در کودکان و همه آنچه باید بدانیم

در چه مواردی کودک سوگ را تجربه میکند؟

1.از دست دادن یکی از عزیزان خانواده

2.گم شدن وسایل یا اسباب بازی هایش

3.از دست دادن خونه یا مدرسه بر اثر سیل,زلزله یا آتش سوزی و ...

4.از دست دادن حیوانات خانگی(حتی ماهی قرمز یا گربه ایی که به آن جلوی در خانه غذا میداده)

5.بستری شدن عزیزان در بیمارستان به مدت طولانی

6.احساس ناتوانی یا نداشتن مهارتی خاص (مثل اختلال یادگیری,مردود شدن در مدرسه و ...)

7.از دست دادن توانایی به خاطر نقص عضو یا از دست دادن یکی از اعضا بدن(حتی کنده شدن دندان یا خونریزی یک زخم)

 

مراحل سوگ:

1.انکار و شوک

2.خشم

3.به هم ریختگی و نا امیدی

4.پذیرش و بهبود

 

*رفتارها و واکنش های کودکان در طی این مراحل با بزرگسالان میتواند متفاوت باشد.

 

 

 

 

چند  نمونه رفتارهای کودک در واکنش نشون دادن به سوگ:

  • باور نکردن حرف های دیگران(دروغ میگی,گولم میزنی,باور نمیکنم)
  • گریه های شدید و طولانی
  • انجام رفتارهای بی تفاوت که انگار اتفاقی نیفتاده(بازی و درخواست ارتباط های روزانه مثل کوچه رفتن و بازی با دوستان و ...)
  • احساس اضطراب و نا امنی نسبت به بقیه اعضا(مثلا مامان رو هم از دست میدم)
  • از تنها ماندن در خانه اجتنباب میکند.
  • از تنها خوابیدن میترسد.
  • چسبندگی به والدین
  • ترس از مدرسه رفتن و جاهای دیگر بدون والدین
  • شکایات جسمی مثل دل درد,حالت تهوع,سر درد بخصوص موقع مهد یا مدرسه رفتن یا خروج والدین از منزل
  • بی خوابی (اگر منم بخوابم مثل بابابزرگ دیگه بیدار نمیشم...)
  • مشکلات خواب,مثل کابوس دیدن یا خواب شخص ازدست رفته
  • احساس گناه
  • بی قراری
  • گریه های مکرر
  • گوشه گیری
  • سکوت
  • بی تفاوتی به مراقبت از خود و انجام رفتارهای پرخطر
  • تقلید و انجام رفتارهای فرد از دست رفته
  • درگیری ذهنی با خاطرات شخص از دست رفته
  • احساس حضور شخص از دست رفته در کنار خود به طریق های مختلف
  • افت تحصیلی
  • طرد کردن دوستان قدیمی و معاشرت کردن با دوستانی که شرایط مشابه دارند.
  • قشرق به پا کردن,ناسزا گفتن و پرخاشگری
  • مشکل تمرکز

 

 

باورهای غلطراجع به برخورد با کودک در شرایط داغدیدگی

  • جلوی کودک از مرگ صحبت نکنیم!
  • به کودک نگوییم که شخص فوت کرده!
  • کودک را به مراسم سوگواری نبریم!
  • اجتناب از حرف هایی که ایجاد گریه میکند و جلوی کودک راجع به عزیز از دست رفته حرف نزنیم!
  • بچه ها قدرت درک سوگ و مرگ را ندارند!
  • سرگرم بازیه ,انگار نه انگار اتفاقی افتاده!
  • او رفته یه مسافرت طولانی!(باعث ایجاد ترس از سفر رفتن خود و عزیزانش میشود)
  • او به یه خواب طولانی رفته!
  • رفته تو آسمون!
  • رفته پیش خدا!

 

  • نذارید بچه گریه کند,دچار حمله عصبی میشه!

 

 

 

 

آنچه والدین و بزرگترها و منابع امنیت کودک در این شرایط باید انجام دهند:

 

  • بچه ها با حضور در مراسم خاکسپاری یاد میگیرد که افراد چگونه همدلی میکنند و خاطرات او را حفظ میکنند و با شخص مرده خداحافظی میکنند و به عنوان بخش جدا نشدنی و اجتناب ناپذیر زندگی این اتفاق را میپذیرند.

 

  • برای تصمیم گیری در شرکت کردن یا شرکت نکردن در مراسم او را آزاد بگذارید.

 

  • بهتر است هر وقت کودک تمایل به حرف زدن دارد صحبت کنیم و او هر بار با صحبت کردن از فشار و دردهایش کم میشود.

 

 

  • سوگ,از دست دادن,بیماری,پیر شدن و... همه مراحل زندگی هستند و بهتر است اجازه دهید کودک با این مراحل آشنا شوند(توضیح میدهیم به اندازه سوال کودک نه اطلاعات اضافی و اضطراب آور)

 

  • مرگ عزیز را به خواست خدا و کاینات و تقدیر ربط ندهیم(این کار باعث احساس خشم کودک نسبت به خدا و سرنوشت و بی اعتمادی به دنیا و ... میشود.بهتر است بگوییم خدا در این غم همراه توست)

 

 

  • اگر بچه عشق و محبت را به خوبی درک میکنند ,پس کاملا توان فهمیدن غم و اندوه و سوگواری را دارند.

 

  • به کودکان کمک کنید احساسات خود را در این مراحل شناسایی کنند.(غم,اندوه,همدلی,عشق و .... )

 

 

  • برای آرام شدن کودک هیچگاه نگویید که بزرگ میشوی و فراموش میکنی؛علاوه بر ایجاد ترس از فراموش شدن عزیز از دست رفته؛دچار احساس گناه و خشم میشود که چرا بی وفایی در او به وجود می آید.و اطمینان بدهید که عزی از دست رفته همیشه در خاطر ما می ماند.

 

  • با گفتن اینکه فرد رفته سفر ,کودک سوال های متناقضی در ذهنش شکل میگیرد و دچار اضطراب و انتظار میشود که کی برمیگردد؟من را میبرد؟چرا ما رو نبرده؟من دوست داشتنی نبودم که من رو نبرده؟
  • رفتن عزیز از دست رفته را به آسمان ها مربوط نکنیم و با گفتن اینکه او از آسمان به ما نگاه میکند کودک دچار احساس ترس و عذاب وجدان نسبت به خطاهایش میشود.

 

  • با گفتن این جمله که چون آدم خوبی بوده از پیش ما رفته,کودک فکر میکند برای تمام آدم های خوب این اتفاق می افتد.

 

  • تمام سوالات کودک را راجع به مرگ توضیح دهید.و با زبان ساده بیان کنید:او غذا نمیخورد,راه نمیرود,زیر خاک هست و...

 

 

  • احساس ناراحتی را ابراز کنید و او هم میتواند ابراز ناراحتی کند.(خیلی ناراحت کننده است که او دیگر در پیش ما نیست,ولی ما میتوانیم مراسمی بگیریم و با او خدا حافظی کنیم.)

 

  • راهکار خود را برای آرام شدن در این شرایط به او بگویید و از او بخواهید او هم راهکارهایی بگویید(من وقتی دل تنگ میشوم به مزار او میروم و دعا میکنم؛تو هم میتوانی برای او نقاشی کنی و آرزوهای خوب بکنی.دیگه چه کارهایی میتونی بکنی؟)
  • زمان هایی که کودک تمایل دارد؛ در سکوت او را بغل کنید و احساس همدلی را اجازه بدهید بدون هیچ توضیح اضافه احساس کند.

 

  • در فعالیت های مورد علاقه او را همراهی کنید.

 

 

  • عکس ها و وسایل و فیلم های خانوادگی آلبوم خودش را با او مرور کنید و کودک را مجبور به فراموش کرد عزیز از دست رفته نکنید.
  • با کودک همدردی کنید و همدردی کردن را به او بیاموزید که بداند او تنها کسی نیست که عزیزی از دست داده .

 

  • با جملات کامل و توضیح کامل به پرسش های کودک بپردازید و سعی نکنید او را از سوال کردن منصرف کنید.

 

 

  • کودکان حق دارند مراحل سوگ و مراسم ها را در کنار خانواده تجربه کنند؛از تحمیل نظرات خود در تصمیم گیری های کودک خودداری کنید.

 

  • از توضیحات اضافی و غیرضروری با جزییات در صورتی که دغدغه کودک نیست بپرهیزید و با ساده ترین زبان قابل فهم فقط سوالات را پاسخ دهید.(مثلا توضیح اصطلاحات پزشکی مثل سرطان و سکته و ... در صورتی که پرسیده نشده الزامی نیست.

 

  • اگر نگران از دست رفتن امنیت مالی و کارهایی که والد نزدیک او انجام میداد هست؛به اون اطمینان بدهید که شرایط امنی فراهم خواهد شد و تنها به حال خود رها نمیشود و اجازه بدهید از نگرانی های خود صحبت کند.

 

 

  • کلام آخر: تحت فشار و راهکاره های غیر تخصصی اطرافیان قرار نگیرید و درست ترین کار ممکن در برخورد با کودک سوگوار را با مشورت از یک متخصص انجام دهید.

 

آزاده مقتدایی,روانشناس

 

برای این مطلب دیدگاهی ارسال نشده است، شما می توانید اولین نفر باشید...

ارسال دیدگاه